Tunnelvisie, wat is dat nu eigenlijk?

Waarschijnlijk hebben we hierover wel een bepaald idee. We denken misschien dat dit vooral voor komt bij sekteleden. Toch denk ik dat het nuttig kan zijn om dit begrip wat nader te analyseren.

Als je door een tunnel kijkt, zal je blik zicht richten op dat wat er aan het eind van de tunnel zichtbaar is. De tunnel voorkomt dat je blik afdwaalt naar iets anders. Als je niet door een tunnel kijkt, kun je van alles waarnemen of je op andere zaken richten.

Dit zou je kunnen zien als de letterlijke betekenis van het woord tunnelvisie.

In de denkwereld betekent tunnelvisie “het bezien van alle aanwijzingen vanuit één als juist aangenomen hypothese, waardoor andere verklaringen over het hoofd worden gezien”. Aldus Wikipedia.

Deze manier van denken komt inderdaad veel voor bij sekteleden of religieuze zeloten maar beperkt zich niet tot deze twee categorieën.

Tunnelvisie komt voor in alle lagen van de bevolking en in alle groeperingen maar komt het sterkst tot uitdrukking bij leden van sekten of geheime genootschappen. Je kunt die mensen niet op andere gedachten brengen. Ze bezien je als een vijand mocht je het proberen.

Ik ben op het gebied van tunnelvisie enigszins een ervaringsdeskundige aangezien ik een groot aantal jaren van mijn leven actief lid van een sekte ben geweest. Het heeft mij dan ook heel wat moeite gekost om deze wijze van denken op te kunnen geven.

Doordat ik dit zo extreem heb ervaren ben ik hierover gaan nadenken. Hoe kom je in een toestand terecht waarbij je niet meer in staat bent om echt zelf na te denken? Je ziet alles door de bril van de sekteleider. Je lijkt als het ware gevangen te zitten in zijn denkwereld. Er anders over denken is geen optie meer. Je beschouwt anders denkende als minderwaardig of zelfs als vijanden. Hoe kon mij dit overkomen? Dat is de vraag die ik mezelf stelde.

Veel later ontdekte ik dat tunnelvisie de gewoonste zaak van de wereld is. Bijna iedereen lijkt hier wel, bewust of onbewust, onder gebukt te gaan. Misschien niet zo extreem als ik het heb ervaren.

Maar goed, mijn vraag was dus:”Hoe ontstaat tunnelvisie?” Het antwoord op die vraag heb ik uitgebreid uitgewerkt in een boek dat ik jaren geleden heb geschreven genaamd “Awareness, the Road to Knowing”. Het is in redelijk begrijpelijk Engels geschreven en je kunt het hier gratis downloaden mocht het je interesseren.

Je hebt dat e-boek echter niet nodig om een antwoord op die vraag te krijgen. Ik ga in dit artikel mijn ontdekking hierover op een zo eenvoudig mogelijke manier proberen uiteen te zetten.

Waarom is het van belang om meer inzicht te krijgen in het ontstaan van tunnelvisie?

Tunnelvisie blokkeert je vermogen om zelf na te denken. Als je begrijpt hoe het ontstaat, zal je beter in staat zijn om het bij jezelf te herkennen. Als je het kan herkennen dan kun je deze blokkade ook opheffen.

Alles begint met een gedachte. Door het denken van gedachten krijgen we ideeën. Een idee is een soort basisbeeld waarmee je kunt verder denken in een bepaalde richting. Door het vormen van ideeën kan er een structuur ontstaan die tot iets kan leiden.

Dit vormt echter nog geen enkele garantie, dat er ook iets uit voort zal komen. Daarvoor moet je eerst in je ideeën gaan geloven. Je geloof in een idee is wat het idee consolideert.

Om het idee van voldoende stabiliteit te voorzien moet je er ook nog eens in blijven geloven. Zodra je geloof in het verwezenlijken van je ideeën begint af te zwakken neigen je ideeën terug over te gaan in gedachten die geen enkele houvast bieden.

Om je geloof in je ideeën te versterken moet je eraan werken. Je moet aan jezelf bewijzen dat je de opgedane ideeën echt wilt verwezenlijken. Je ideeën worden dan een doel op zich waar je naar bent gaan streven. Dit betekent dat je aandacht voor het merendeel op je doel gericht zal zijn waardoor je minder aandacht zal hebben voor zaken die irrelevant zijn aan je doel. Je doel is een wens geworden die je in vervulling wil zien gaan.

Dit is hoe wij mensen functioneren maar het is, gek genoeg, ook het begin van tunnelvisie.

Als je tijd, moeite en geld begint te investeren in het bereiken van je doel dan wordt je geloof in de bereikbaarheid ervan als maar sterker. Mocht iemand je in dit stadium proberen uit te leggen dat je doel niet haalbaar is of niet constructief is dan zul je daar weinig oor naar hebben.

Mochten anderen je waarschuwen voor eventuele nadelige gevolgen die je doel te weeg, zou kunnen brengen dan wil je dat niet horen. Het zou je geloof kunnen ondermijnen en daarmee zouden al je inspanningen voor niets zijn geweest, om nog maar te zwijgen over het gezichtsverlies dat je zou kunnen lijden.

Dit is tunnelvisie. Je hebt een idee voor waar aangenomen, je bent erin gaan geloven en in gaan investeren en nu denk je dat er geen weg terug meer is. Je kunt niet meer bijsturen maar uiteindelijk moet je toch op de blaren zitten. We hebben dit allemaal al wel meegemaakt. Of doelen nu positief of negatief zijn het is de onbuigzaamheid waarmee ze na gestreefd worden die de kans van slagen grotendeels bepaald.

Vandaag las ik in de krant dat er een elfde slachtoffer is gevallen bij het beklimmen van de Mount Everest. Te veel mensen probeerden in dezelfde periode de hoogste berg ter wereld te beklimmen waardoor er lange wachtrijen ontstonden vlak bij te top van de berg.

Uren moeten wachten in extreme koude met een minimum aan zuurstof om toch maar die top te kunnen bereiken, dat is toch onverantwoord. Blijkbaar zijn dit mensen die nog liever doodvriezen dan dat ze het opgeven. Ik als niet bergbeklimmer vind dit pure waanzin. Aan de andere kant kan ik het wel begrijpen.

Al de jaren die ik in een sekte heb doorgebracht zonder te willen doorzien waar ik nu eigenlijk mee bezig was moeten buitenstanders toch ook als pure waanzin hebben gezien.

Wat kunnen we uit dit alles concluderen?

Tunnelvisie is feitelijk niets anders als gedachtefixatie. Dit is noodzakelijk om wat voor doel dan ook te kunnen bereiken.

We moeten ons echter niet in ons doel verliezen waardoor we niet meer in staat zijn om ons doel te veranderen of op te geven als dit nodig mocht blijken.

Tunnelvisie wordt destructief als het je vermogen tot logisch nadenken gaat belemmeren. Je moet dus altijd bereidt blijven om je doel bij te stellen of op te geven als blijkt dat het onlogisch is om er nog mee door te gaan.

Dit is helaas voor veel mensen een moeilijke oefening. Nochtans kan alle door de mens gecreëerde ellende die we om ons heen zien gebeuren worden verklaard door het blind doof en stom najagen van doelen.

Het is de gedachtefixatie die je te allen tijde zou moeten kunnen opheffen als blijkt dat de logica erin niet meer te vinden is. Als we dit niet massaal onder ogen willen gaan zien zijn we als mensheid ten dode opgeschreven. Misschien iets om is even bij stil te staan.

We creëren gezamenlijk de wereld waarin we leven. Als we in die wereld willen overleven moeten we voortdurend onszelf in vraag durven stellen. Op die wijze kun je gefixeerd gedachtegoed dat niet bijdraagt aan een betere wereld annuleren of wijzigen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.